Rozwój mowy dziecka nie wykształca się najczęściej z powodu niepełnosprawności intelektualnej, uszkodzeń anatomicznych lub dysfunkcji układu nerwowego (zespół Downa, autyzm, mózgowe porażenie dziecięce – MPD, udary mózgu). Istnieje jednak tak zwana komunikacja alternatywna i wspomagająca (AAC), która zastępuje lub dopełnia kontakt słowny. Poniżej zaprezentowane są przykładowe typy komunikacji alternatywnej i wspomagającej.

Czym jest AAC?

AAC to skrót utworzony od angielskiej nazwy Augmentative and alternative Communications, która oznacza właśnie komunikację alternatywną i wspomagającą. Grupa metod AAC powstała z myślą o dzieciach, u których niemożliwy jest prawidłowy rozwój mowy werbalnej (słownej). Dedykowane są one między innymi dzieciom z autyzmem, mózgowym porażeniem dziecięcym (MPD), z zaburzoną kontrolą aparatu mowy, z uszkodzonym ośrodkowym układem nerwowym w następstwie chorób oraz z zespołami uwarunkowanymi genetycznie.

Komunikacja alternatywna

Komunikacja alternatywna stosowana jest w przypadku dzieci, z którymi można nawiązać bezpośredni kontakt twarzą w twarz. Zastępuje wtedy mowę. Używane są wówczas inne systemy znakowe: graficzne, manualne, pismo czy alfabet Morsea.

Zobacz też: Gdy dziecko nie mówi - mutyzm

Komunikacja wspomagająca

Komunikację wspomagającą wprowadza się u dzieci, które posiadają umiejętność mowy, jednak porozumiewanie się za jej pomocą jest niesatysfakcjonujące bądź częściowo ograniczone. Ma ona wówczas za zadanie uzupełniać i wzmacniać posiadaną werbalną kompetencję komunikacyjną.

Metody AAC

1. System symboli jednoznacznych – umowne przedmioty są identyfikowane z daną sytuacją, np. kocyk/poduszka oznacza pójście spać.
2. Systemy dotykowe:

• Alfabet punktowy do dłoni.
• Alfabet Braillea.
• Znaki przestrzenno – dotykowe (Klocki Premacka).

3. Systemy graficzne:

• System Blissa.
• Sigsymbole – zdjęcia i rysunki (SIG symbols).
• Metoda obrazkowa.
• Alfabet literowy, sylabowy, literowo – sylabowy.
• Piktogramy.
• P.C.S. – system obrazkowy.
• System obrazkowy Aladyn.
• System ruchomych symboli.
• Rebus.

    4. Systemy gestów:

• Alfabet palcowy.
• Język migowy.
• Makaton.
• Koghamo.
• Duński słownik gestów.
• Fonogesty.

    5. Metody mieszane – dostosowywane do indywidualnych potrzeb i możliwości pacjenta.

 Polecamy: Na czym polega dogoterapia z elementami logopedii?